TIỀM NĂNG VÀ THÁCH THỨC TRONG PHÁT TRIỂN ĐIỆN GIÓ TẠI VIỆT NAM

Từ Quy hoạch điện VIII đến những điều kiện cần thiết để hiện thực hóa mục tiêu chuyển dịch năng lượng.

Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng và mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh xác định điện gió là một trong những nguồn năng lượng quan trọng trong quá trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam. Tuy nhiên, để biến tiềm năng tự nhiên thành các dự án vận hành thực tế, Việt Nam vẫn cần giải quyết nhiều thách thức về chính sách, hạ tầng và chuỗi cung ứng.

1. Việt Nam sở hữu tiềm năng phát triển điện gió hàng đầu khu vực

Với hơn 3.000 km đường bờ biển cùng điều kiện gió thuận lợi (tốc độ gió trung bình ở độ cao 100m đạt từ 7 – 10 m/s) tại nhiều khu vực ven biển miền Trung, Nam Trung Bộ, Tây Nam Bộ và ngoài khơi, Việt Nam được nhiều tổ chức quốc tế đánh giá là một trong những quốc gia có tiềm năng phát triển điện gió lớn tại châu Á – Thái Bình Dương.

Theo các khảo sát và đánh giá, tổng tiềm năng kỹ thuật điện gió ngoài khơi của Việt Nam ước tính khoảng 599GW, bao gồm khoảng 261GW điện gió móng cố định (độ sâu dưới 50m) và 338GW điện gió móng nổi (độ sâu dưới 1.000m).

Tiềm năng này tạo nền tảng để Việt Nam phát triển nguồn điện sạch quy mô lớn, đồng thời mở ra cơ hội hình thành chuỗi công nghiệp phục vụ năng lượng tái tạo trong dài hạn.

2. Mục tiêu chiến lược trong Quy hoạch điện VIII

Để hiện thực hóa cam kết đưa phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050 tại Hội nghị COP26, Chính phủ Việt Nam đã cụ thể hóa lộ trình phát triển năng lượng thông qua Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quy hoạch điện VIII).

Định hướng điều chỉnh Quy hoạch điện VIII phản ánh rõ vai trò ngày càng lớn của điện gió trong cơ cấu nguồn điện quốc gia, chuyển dịch từ các nguồn điện truyền thống sang các nguồn năng lượng phát thải thấp.

Nguồn: Bộ Công Thương – Định hướng điều chỉnh Quy hoạch điện VIII

Sự dịch chuyển từ 6.000 MW (năm 2030) lên gần 139.000 MW (năm 2050) của điện gió ngoài khơi cho thấy Việt Nam đang định hướng ưu tiên phát triển điện gió ngoài khơi trong dài hạn.

Theo World Bank, việc phát triển điện gió theo lộ trình phù hợp có thể giúp Việt Nam giảm đáng kể lượng phát thải CO2 (hơn 217 triệu tấn tính đến năm 2035). Đồng thời, quá trình nội địa hóa chuỗi cung ứng (chế tạo móng giàn chân đế, tháp trụ, trạm biến áp) sẽ bổ sung ít nhất 50 tỷ USD giá trị gia tăng (GVA) vào tổng sản phẩm quốc nội và tạo ra 700.000 năm việc làm tương đương toàn thời gian (FTE).

3. Tiềm năng lớn nhưng vẫn còn nhiều thách thức

Mặc dù sở hữu lợi thế tự nhiên và định hướng phát triển rõ ràng, việc triển khai các dự án điện gió tại Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Tính trên cả nước, số lượng dự án thực tế đi vào vận hành thương mại ổn định vẫn còn ở mức rất khiêm tốn so với bảng mục tiêu 2030.

3.1. Hoàn thiện cơ chế và chính sách

Nhiều dự án đang chờ các cơ chế liên quan đến khung giá điện, hướng dẫn phân vùng chi tiết sau Quy hoạch không gian biển quốc gia, quy định cấp phép khảo sát và tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư được hoàn thiện. Đây là những yếu tố then chốt tạo sự ổn định pháp lý, giúp nhà đầu tư yên tâm chuẩn bị và triển khai các bước tiếp theo của dự án.

3.2. Hạ tầng truyền tải và vận hành hệ thống điện

Khác với các nguồn điện truyền thống, điện gió và điện mặt trời có công suất phát phụ thuộc vào điều kiện thời tiết. Trong khi các khu vực có tiềm năng phát triển điện gió chủ yếu tập trung tại miền Trung và ven biển, nhu cầu tiêu thụ điện lớn lại phân bố ở nhiều khu vực khác. Điều này đòi hỏi hệ thống truyền tải, lưu trữ năng lượng và công tác điều độ phải được đầu tư đồng bộ nhằm bảo đảm khả năng hấp thụ nguồn điện tái tạo và vận hành an toàn hệ thống điện quốc gia.

3.3. Chuỗi cung ứng và hạ tầng hỗ trợ dự án

Song song với yêu cầu về hệ thống điện, các dự án điện gió cũng đặt ra yêu cầu cao đối với chuỗi cung ứng phục vụ triển khai dự án.

Các cấu kiện chính như cánh quạt, thân tháp, vỏ tuabin (nacelle) có kích thước rất lớn; riêng cánh quạt của các tua-bin thế hệ mới có thể dài trên 100m, trong khi thân tháp và vỏ tuabin (nacelle) có trọng lượng lên tới hàng trăm tấn. Đối với các dự án điện gió ngoài khơi, yêu cầu còn cao hơn khi việc vận chuyển thiết bị từ cảng đến khu vực lắp đặt cần có sự phối hợp giữa hạ tầng cảng biển, phương tiện vận tải chuyên dụng và các nhà thầu thi công.

Trong bối cảnh quy mô tua-bin ngày càng lớn, việc phát triển hạ tầng cảng biển, phương tiện vận tải và các dịch vụ kỹ thuật hỗ trợ sẽ góp phần đáp ứng yêu cầu triển khai các dự án điện gió trong tương lai.

4. Triển vọng tương lai: Biến tiềm năng thành dòng điện thực tế

Mặc dù những thách thức trước mắt là không hề nhỏ, đây đều là những bài toán tất yếu mà bất kỳ quốc gia tiên phong nào về điện gió (như Vương quốc Anh, Đan Mạch hay Đài Loan) đều từng phải trải qua trong giai đoạn khởi đầu.

Giai đoạn hậu năm 2025 sẽ đánh dấu bước chuyển mình quan trọng khi Việt Nam chuyển dịch từ cơ chế giá FIT ưu đãi sang cơ chế đấu thầu cạnh tranh minh bạch. Việc dịch chuyển này, kết hợp với các nỗ lực hoàn thiện sửa đổi Nghị định về quản lý khu vực biển và nâng cấp điều khoản PPA, được kỳ vọng sẽ khơi thông dòng vốn FDI tỷ USD đang chờ đợi bên ngoài cửa ngõ.

Với tiềm năng tài nguyên gió lớn cùng định hướng phát triển rõ ràng từ Quy hoạch điện VIII, điện gió được kỳ vọng sẽ tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu nguồn điện của Việt Nam. Việc hoàn thiện cơ chế chính sách, đầu tư hạ tầng truyền tải và phát triển chuỗi cung ứng sẽ là những điều kiện quan trọng để hiện thực hóa các mục tiêu này, đồng thời hỗ trợ quá trình chuyển dịch sang hệ thống năng lượng bền vững và phát thải thấp.

Liên hệ VTLC nhận tư vấn phương án vận chuyển và báo giá phù hợp.

Vui lòng cung cấp thông tin: loại hàng, thị trường, điểm đi/đến và thời gian dự kiến.

Gửi yêu cầu ngay hôm nay để nhận vận chuyển tối ưu từ đội ngũ VTLC